نعناع از جمله گیاهان دارویی تاریخی می باشد که بیش از 2 هزار سال پیش توسط انسان مصرف می شده و در کتاب های مقدس نیز از این گیاه یاد شده است. این گیاه دائمی و چند ساله است که به دلیل داشتن عطر و طعم بی نظیر برای آشپزی و داروهای گیاهی از گذشته تا امروز کاربرد داشته است.
از گیاه نعناع در پخت و پز، صنعت داروسازی، طب سنتی، تهیه روغن، چای و دمنوش استفاده می شود و دارای گونه های بسیار زیاد و متنوعی می باشد.
در این مقاله می خواهیم به معرفی کامل گیاه نعناع و خواص دارویی آن برای حفظ سلامتی بدن بپردازیم.

گیاه نعناع چیست؟

نعناع (mint)، گیاهی علفی و چند ساله است که علاوه بر ساقه زیر زمینی که گیاه را در خاک حفظ می کند دارای ساقه هوایی هم می باشد. از محل گره های ساقه که در تماس با زمین است، ریشه های خارج شده باعث تشکیل ساقه جدید می شوند. بنابراین یک گیاه تهاجمی است و در مدت زمان کوتاهی تمامی محیط کاشت را فرا می گیرد.
این گیاه از خانواده دولپه ای های پیوسته گلبرگ است که سر دسته تیره نعناعیان و از سبزی های خوراکی می باشد. ساقه های گیاه نعناع چهارگوش هستند و به علت داشتن رنگدانه آنتوسیانین به رنگ بنفش می باشند. همچنین گیاه نعناع دارای ریشه و ریزوم زیادی است که باعث می شود به گیاه هزارپا نیز شهرت داشته باشد.
گل های نعناع به رنگ های صورتی، سفید و بنفش روشن هستند که به صورت خوشه ای تشکیل می شوند. دوام گل ها روی ساقه این گیاه بسیار کم است و به شدت مورد توجه حشرات و زنبور عسل قرار می گیرند. برگ های نعناع به صورت بیضی، نوک تیز و دارای دندانه است. 
انواع گیاهان نعناع، تقریبا در هرجایی قابلیت رشد دارند ولی غالبا در خاک سبک، نسبتا غنی، مرطوب و سایه دار یا سایه جزئی کشت می شوند. این گیاهان به دلیل انتشار سریع به دونده های زیرزمینی شناخته می شوند و به سادگی با لایه بندی، تقسیم یا قلمه های ساقه تکثیر می شوند.

ترکیبات گیاه نعناع

برگ های نعناع دارای مقادیر زیادی آنتی اکسیدان نسبت به سایر گیاهان هستند. همچنین روغن نعناع حاوی اسیدهای فنولیک، فیتوسترون، ساپونین ها، تریترپین ها، کاروتنوئیدها، فلانوئیدها و آنتوسیانین ها می باشد. مهم ترین ماده شیمیایی موجود در نعناع نیز اسانس آن است که از 20 نوع ماده مختلف تشکیل شده است و مهم ترین جز آن ماده ای به نام منتول است که باعث ایجاد حس خنکی در دهان می گردد. 
مقدار منتول موجود در نعناع بین 35% تا 55% متغیر است. برگ های نعناع بین 2% تا 27% و گل ها بین 4% تا 6% اسانس دارند. ساقه های نعناع عموما دارای اسانس کمی هستند. همچنین نعناع منبع غنی از ویتامین A می باشد که برای سلامتی چشم و بینایی در شب بسیار موثر است.

ارزش غذایی گیاه نعناع

14 گرم (1/3 لیوان) از نعناع دارای ارزش غذایی به شرح زیر است:
•    کالری: 6
•    ویتامین A: 12%
•    فیبر: 1 گرم
•    آهن: 9%
•    منگنز: 8%
•    فولات: 4%

خواص درمانی گیاه نعناع

•    موثر برای درمان آسم و تنگی نفس
•    کمک به رفع گرفتگی گلو، بینی و درمان برونشیت
•    کمک به تقویت و بهبود فرآیند هضم غذا با فعال کردن غدد بزاقی
•    موثر برای کاهش وزن با آزاد سازی آنزیم های گوارشی
•    موثر برای جلوگیری از آلرژی
•    کمک به افزایش قدرت کبد و موثر برای عملکرد سیستم کبد
•    جلوگیری از رشد باکتری های داخل دهان و قابلیت خوش بو کنندگی دهان
•    موثر برای تقویت حافظه بلند مدت و افزایش هوشیاری
•    موثر در سالم ماندن پوست و کمک به درمان زخم های ناشی از گزش حشرات مختلف
•    موثر برای افزایش انرژی و کمک به جلوگیری از ابتلا به افسردگی
•    کمک به درمان سندروم روده تحریک پذیر
•    موثر برای پیشگیری و درمان برخی از سرطان ها
•    موثر برای درمان گرفتگی های ماهیچه ای 
•    کمک به کاهش التهابات بدن
•    کمک به کاهش نفخ معده
•    کمک به تسکین و کاهش دردهای مختلف
•    موثر برای تسکین درد دندان

عوارض جانبی مصرف بیش از اندازه گیاه نعناع

مصرف بیش از اندازه این گیاه دارویی باعث سردرد و سوزش سردل می شود. همچنین در برخی مواقع امکان سوزش پوست، سرخ شدن پوست و ایجاد تپش قلب وجود دارد. 
افراد با سابقه اختلالات سنگ صفرا باید با مشورت پزشک از این گیاه استفاده کنند. مصرف زیاد نعناع در دوران بارداری می تواند باعث سقط جنین شود و همچنین استفاده از روغن نعناع در کودکان می تواند مشکلات تنفسی شدید را ایجاد کند.

میزان مجاز مصرف گیاه نعناع

شکل های مختلفی برای مصرف نعناع وجود دارد که بهتر است به میزان محدود مورد استفاده قرار بگیرند. 
میزان مصرف کپسول های نعناع: تنها مجاز به مصرف 1 تا 2 عدد کپسول نعناع در طول روز هستید.
میزان مصرف چای نعناع: برای مصرف چای نعناع می توانید مقدار کمی را چندبار در طول یک روز مصرف کنید.
میزان مصرف روغن یا پماد نعناع: برای از بین بردن خارش و انواع تحریکات پوستی می توانید از پماد یا کرم حاوی نعناع استفاده کنید. البته باید به صورت متعادل برای درمان موضعی از پماد این گیاه استفاده نمایید.

روش های مختلف استفاده از گیاه نعناع

از نعناع به شکل های مختلف روغن، نوشیدنی، اسانس، پماد، کرم، انواع دهانشویه و خمیر دندان، چای و ... استفاده می شود. در ادامه به بررسی برخی از این روش های مصرف می پردازیم.
•    تهیه ترکیبات غذایی جدید با استفاده از نعناع
برای تهیه ترکیبات جدید غذایی و افزایش طعم و رایحه غذاهای مختلف می توانید از نعناع تازه یا خشک استفاده کنید. افزودن نعناع به انواع آش، سوپ، سالاد، هویج، سیب زمینی، بادمجان، لوبیا و ... باعث ایجاد یک طعم بی نظیر می شود.
•    تهیه جوشانده با استفاده از نعناع
برای درمان درد معده می توانید از جوشانده نعناع استفاده کنید. برای تهیه این جوشانده کافی است تا یک مشت نعناع تازه را در یک فنجان آب جوش بریزید و اجازه دهید تا نعناع به مدت 5 الی 10 دقیقه دم بکشد. سپس محلول تهیه شده را از صافی عبور دهید و با مقداری عسل مصرف نمایید.
•    تهیه نوشیدنی خنک با نعناع
برای هضم بهتر غذا، تقویت عملکرد روده ها و خنک شدن در روزهای گرم تابستانی می توانید از نوشیدنی بر پایه نعناع استفاده کنید. برای تهیه این نوشیدنی خنک باید برگ های نعناع را پس از آبکشی و ضدعفونی کردن بین انگشتان خود خرد کنید و روغن نعناع بگیرید. سپس روغن گرفته شده را درون یک ظرف تمیز بریزید و به آن یخ و آب سرد اضافه نمایید. به این ترتیب نوشیدنی خنک شما در کمترین زمان ممکن آماده است و می توانید از طعم خنک آن لذت ببرید.
•    خلاصی از حشرات موذی و مورچه ها با استفاده از نعناع
برای فراری دادن انواع حشرات موذی، پشه ها و مورچه ها می توانید از برگ های نعناع استفاده کنید. برای این کار کافی است تا مقداری از برگ های نعناع را در محل هایی که مورچه ها جمع می شوند قرار دهید. با این کار مورچه ها در سریع ترین زمان ممکن فرار می کنند. همچنین با استفاده از مالیدن پرهای نعناع به دست هایتان می توانید از گزش حشرات در طول شب در امان باشید.

برای خرید نعناع خشک می توانید از طریق سایت هایپرمارکت آنلاین میسو مارکت در دسته بندی غذا، کنسرو و سبزیجات در قسمت سبزیجات روی سبزیجات خشک کلیک کنید. 
برای خرید چای سبز نعناع می توانید از طریق سایت فروشگاه آنلاین میسو مارکت در دسته بندی خواروبار در قسمت انواع چای روی چای سبز کلیک کنید.
برای خرید انواع نوشیدنی های با طعم نعناع می توانید از طریق سایت فروشگاه آنلاین میسو مارکت در دسته بندی نوشیدنی و دمنوش ها در قسمت نوشیدنی های سرد روی عرقیجات و گلاب و همچنین در قسمت نوشیدنی های گرم روی دمنوش گیاهی کلیک کنید.